ouzo on the rocks

ouzo on the rocks

Varoufakis in Europa

berichtenPosted by willem van leeuwen Tue, November 28, 2017 11:33:25
Hieronder volgt een boekbespreking over 'Volwassenen onder elkaar, mijn gevecht met het Europese establishment' van Yanis Varoufakis uit 2017, uitgegeven door De Geus.In het kort: Varoufakis wordt gevraagd door Alexis Tsipras om zich beschikbaar te stellen voor een plek in de regering. Vooraf worden duidelijke afspraken gemaakt over het te volgen beleid. Varoufakis wordt minister van Financiën in januari 2015 en in die hoedanigheid mag hij de besprekingen voeren met de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetaire Fonds.
Het boek is prettig en vlot geschreven met een goede opbouw, waardoor het leest als een thriller. Zowel de grote namen als Schauble, Draghi, Lagarde en Dijsselbloem komen natuurlijk voorbij, maar ook de minder bekende - maar niet minder belangrijke - figuren die de instellingen vertegenwoordigen (de Trojka).
De afloop is duidelijk: Varoufakis delft het onderspit en moet zijn ministerschap afstaan aan een minder recalcitrant figuur. Zelf is Varoufakis van mening dat niet hij, maar het Griekse volk de dupe is geworden. De democratie van heel Europa staat onder druk.

Het is het verhaal van een klein, failliet land dat het opnam tegen de reuzen van Europa en een verpletterende nederlaag leed. Het gaat over wat er gebeurt als mensen zijn overgeleverd aan een grotendeels onzichtbaar netwerk van machtsrelaties. De minder op de voorgrond tredende types handelen hun zaakjes af en volgen de instructies van hun superieuren. Lagarde, Draghi en Schauble zien we reflecteren op de rol die zij spelen. Veel gesprekken zijn door Varoufakis opgenomen met zijn mobiele telefoon, waardoor regelmatig de integrale tekst een duidelijk beeld geeft van hoe die gesprekken dan verliepen.

Het verhaal begint in januari 2010 toen bleek dat Griekenland failliet was. Er werd een reddingsplan opgesteld dat door de schrijver gezien wordt als de grootste doofpot ooit die door de gewone burger werd gefinancierd. Het faillissement werd verhuld door Griekenland een lening van 110 miljard dollar te verschaffen. Hierdoor werd het land opgesloten in een gevangenis voor schuldenaren en moest het een zware straf ondergaan.
Varoufakis ziet het 'reddingsplan' als een socialisatie van de verliezen van de Franse en Duitse banken (bankencrisis 2008) op kosten van anderen.
De economie volgens Varoufakis is erg eenvoudig: als je bezuinigt op je eigen uitgaven, veranderen je inkomsten niet, maar als iedereen in het land gaat bezuinigen, daalt het totale inkomen wel omdat op nationaal niveau de totale uitgaven gelijk zijn aan de totale inkomsten. Iedere cent die door de één wordt uitgegeven wordt door de ander verdiend.
Een mooi voorbeeld van waarom hij tegen nieuwe leningen was, gaf hij in 2011 al aan in een TV-interview: 'Het is alsof je een creditcard accepteert om je hypotheekbetalingen te kunnen doen, die je vanwege een loondaling eigenlijk niet kunt volhouden. Natuurlijk is het zwaar om je huis te verliezen, maar het is erger om voor altijd de slaaf van je schulden te zijn'.
Toch besloot de toenmalige Griekse regering (Samaras) om in te stemmen met een tweede bail out waarmee nog eens een bedrag van 130 miljard dollar was gemoeid.

Natuurlijk gaat het boek ook over de dreiging met een Grexit en bankensluiting, de endemische Griekse corruptie en belastingontduiking en de belangen van de Griekse oligarchie (bankiersfamilies, offshorebedrijven, media). Bankiers namen niet voor niets de financiering van de televisiestations over om de publieke opinie te beïnvloeden.
Varoufakis krijgt het aanbod van Tsipras om minister van Financiën te worden; hij accepteert dat onder de voorwaarde van een 'verbond' tussen hem en Tsipras met als belangrijkste onderdeel een betekenisvolle herstructurering van schulden, waardoor de spiraal van bezuinigingen en deflatie gestopt kon worden. Hij stelde een verlaging van de btw en vennootschapsbelasting voor, waardoor er meer geconsumeerd zou kunnen worden. Daarnaast een strategische privatisering van bepaalde overheidsbedrijven. En tot slot ging Tsipras akkoord met de onderhandelingsstrategie van Varoufakis: er zou niet gebluft worden in de onderhandelingen met de trojka, zelfs niet als zij zouden dreigen met een gedwongen Grexit. Er moest een houdbare overeenkomst komen. En anders niet.

Over de gesprekken met Schauble, Dijsselbloem, Draghi en Lagarde zal ik niet te veel verklappen. Ze zijn smaakvol en vaak woord voor woord genoteerd. Wat me verder nog opviel in zijn verhaal zijn de gesprekken met de vertegenwoordigers van de instellingen. Zij gaven Varoufakis in persoonlijke gesprekken vaak gelijk en waren het roerend met hem eens, totdat ze in de vergaderingen toch tegen stemden en hun steun introkken. Dit komt meerdere keren aan de orde.

Varoufakis verliest na verloop van tijd in het kabinet de steun doordat Tsipras steeds afhankelijker wordt van Syriza-fractieleden in het parlement die er een gematigder mening op na hielden. Stuk voor stuk komen deze figuren op invloedrijke posities waardoor de inhoud van het verbond tussen Tsipras en Varoufakis op losse schroeven komt te staan.

Een zeer lezenswaardig boek voor iedereen die zich heeft afgevraagd waarom de onderhandelingen met die typische Griekse minister van Financiën zo verliepen als ze verliepen. Eigenlijk een must-read voor iedereen die een mening over Griekenland en de schuldenproblematiek heeft. NRC-Next geeft het boek vijf sterren.

NB. Volgens www.nationaldebtclocks.org bedraagt de Griekse schuld momenteel 325 miljard euro. De rente hierover bedraagt ongeveer 18 miljard per jaar ofwel 570,- per seconde. De staatsschuld per inwoner is iets meer dan 30.000,- euro. Verwacht wordt dat de totale Griekse schuld in 2022 zeker nog 335 miljard euro zal bedragen.






Posted by steven scholten Wed, November 29, 2017 08:33:34

Interssant boek. Mooie bespreking